Tomasz Chudy Natalia Robakowska Milosz Zwierzyk

Interpelacja w sprawie podstawowych i szczegółowych urządzeń melioracyjnych

20 stycznia 2012 r.

Szanowny Panie Ministrze!

Stan urządzeń melioracji wodnych podstawowych i szczegółowych w wielu obszarach kraju jest niepokojący. Zły stan infrastruktury przeciwpowodziowej, zaniedbane urządzenia hydrotechniczne, często zarośnięte i niedrożne rowy melioracyjne nie pełnią funkcji, do której zostały zbudowane, i stanowią duże zagrożenie, szczególnie podczas wzmożonych opadów czy powodzi.

Utrzymywanie kanałów i wałów przeciwpowodziowych jest zadaniem zleconym przez Skarb Państwa samorządom wojewódzkim. Jednak środki przekazywane z budżetu państwa na realizację zadań ustawowych są zbyt niskie i wystarczają na wykonanie niewielkiej ilości prac. W związku z tym konserwacja urządzeń melioracyjnych nie jest prowadzona odpowiednio.

Utrzymanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych (m.in. rowów melioracyjnych) należy do właścicieli lub użytkowników gruntów, na których rowy są usytuowane. Zainteresowani właściciele gruntów mogą zrzeszać się w spółki wodne – wówczas obowiązek ten spoczywa na spółce. Niestety spółki te, utrzymujące się głównie ze składek członkowskich, nie są w stanie zrealizować samodzielnie bieżących zadań. Ponadto duży procent właścicieli gruntów nie wpłaca składek na rzecz spółki ani samodzielnie nie czyści rowów.

Problemem jest również nieuregulowany stan prawny licznych nieruchomości zajętych pod rowy melioracyjne, w związku z czym trudno jest określić, kto jest odpowiedzialny za utrzymanie ich w należytym porządku.

Niewystarczające środki finansowe, zarówno samorządów wojewódzkich, jak i spółek wodnych powoduje, że urządzenia melioracji wodnych nie są utrzymane w należytym stanie. Ponadto obowiązujący system prawny dotyczący urządzeń melioracyjnych nie reguluje dostatecznie odpowiedzialności za ich utrzymanie.

W związku z powyższym zwracamy się do Pana Ministra z pytaniami:

1. Czy planowane jest zwiększenie nakładów finansowych na realizację zadań przez samorządy w celu polepszenia stanu melioracji wodnych?

2. Czy ministerstwo przewiduje dofinansowanie spółek wodnych w celu niwelowania wieloletnich zaniedbań?

3. Czy istnieje możliwość wprowadzenia dodatkowych zapisów regulujących stan prawny rowów melioracyjnych, tak aby było wiadomo, kto odpowiada za ich stan faktyczny?

Odpowiedź Sekretarza Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi – Kazimierza Plocke:

Ad 1. i 2. Zadania związane z utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych podstawowych oraz wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa realizują marszałkowie województw jako zadania z zakresu administracji rządowej. Środki finansowe na ten cel planują natomiast wojewodowie w swoich budżetach, kierując się ustaloną przez siebie hierarchią potrzeb oraz limitami wydatków budżetowych dla poszczególnych województw, określanymi corocznie przez ministra finansów. Budżety wojewodów są więc podstawowym źródłem finansowania powyższych zadań. Wojewodowie w swoich budżetach planują również środki na pomoc dla spółek wodnych w realizacji zadań z zakresu utrzymania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych.

W przyjętym przez Radę Ministrów projekcie ustawy budżetowej na 2012 r. zaplanowano na powyższy cel następujące środki:

– w budżetach wojewodów w wysokości 128 955 tys. zł – na utrzymanie urządzeń melioracji wodnych podstawowych i wód istotnych dla rolnictwa oraz 4027 tys. zł – na dotacje dla spółek wodnych;

– w rezerwach celowych w kwocie 210 000 tys. zł z przeznaczeniem na utrzymanie urządzeń melioracji wodnych i wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, w tym 6000 tys. zł dla spółek wodnych na realizację zadań z zakresu utrzymania melioracji wodnych szczegółowych.

W tej sytuacji w 2012 r. możliwe będzie utrzymanie, znacznie podwyższonego w stosunku do lat poprzednich, poziomu finansowania zadań z zakresu utrzymania urządzeń melioracji wodnych podstawowych i wód istotnych dla rolnictwa oraz utrzymania melioracji wodnych szczegółowych.

Ad 3. W myśl art. 73 ust. 1 rowy są urządzeniami melioracji wodnych szczegółowych. Zasady utrzymania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych określa art. 77 ustawy Prawo wodne. Stosownie do art. 77 ust. 1 utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do właścicieli gruntów, na które urządzenia te wywierają korzystny wpływ (zwanych zainteresowanymi właścicielami gruntów), a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej – ich utrzymanie należy do tej spółki. Powyższy obowiązek nie jest uzależniony od tego, kto jest właścicielem działki, na której znajduje się rów.

Jeżeli obowiązek ten nie jest wykonywany, wówczas organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, na podstawie art. 77 ust. 2 ustawy Prawo wodne, ustala w drodze decyzji, proporcjonalnie do korzyści odnoszonych przez właścicieli gruntów, szczegółowe zakresy i terminy wykonania przez tych właścicieli obowiązku utrzymania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. Stosownie do art. 140 organem tym jest starosta, wykonujący to zadanie jako zadanie z zakresu administracji rządowej.

Obowiązek utrzymania rowów nie jest w żaden sposób uzależniony od tego, kto jest właścicielem działki, na której znajduje się rów. W tej sytuacji nieuregulowany stan prawny gruntów pod rowami nie ma wpływu na ustalenie osób zobowiązanych do ich utrzymania i na realizację powyższego obowiązku.