Tomasz Chudy Natalia Robakowska Milosz Zwierzyk

Pytanie w sprawach bieżących w sprawie łączenia opieki nad osobą niepełnosprawną z zatrudnieniem

25 stycznia 2013 r.

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pani Minister! Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce, ojcu, osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny; wówczas gdy krewny pierwszego stopnia nie może sprawować osobistej opieki lub gdy takiej opieki nie ma, świadczenie to przysługuje także opiekunowi faktycznemu. W związku z pobieraniem tego świadczenia pielęgnacyjnego rodzice i opiekunowie osób niepełnosprawnych nie mają możliwości posiadania statusu osoby bezrobotnej, czyli nie mogą stać się osobami bezrobotnymi, całodobowa opieka sprawowana nad osobą niepełnosprawną nie uprawnia ich zaś do posiadania statusu osoby pracującej. Są w ten sposób zawieszeni w tak zwanej próżni prawnej.

Kolejnym problemem, z którym się stykam na wielu spotkaniach, m.in. w powiecie krotoszyńskim, szczególnie w miejscowości Zduny, jest to, że, pobierając świadczenie, opiekun osób niepełnosprawnych zobowiązuje ośrodek pomocy społecznej do opłacenia składek emerytalnych przez okres 20 lat składkowych. To jedno z pytań: Co dalej po tych 20 latach składkowych? Po upływie tego okresu opiekunowie nadal otrzymują świadczenie, ale z wyłączeniem opłacania składek emerytalnych.

Według zapowiedzi ministra pracy i polityki społecznej pana Jacka Męciny osoby otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne zgodnie z ich postulatami będą mogły podjąć pracę. Wydaje się, że w XXI w. pracę również można wykonywać w domu. A wtedy, kiedy ta praca jest wykonywana w domu, osoba, która opiekuje się osobą niepełnosprawną, nie powinna tracić takiego statusu, bo przecież przysługujące 520 zł, a od 1 stycznia 620 zł, które mają być rekompensatą częściową utraty zarobków – jeśli zastanowimy się nad tym – przy olbrzymich ilościach pieniędzy przeznaczanych na rehabilitację, na dowożenie osoby niepełnosprawnej, na opiekę, leki nie stanowi rekompensaty utraty części zarobków, bo jest tylko i wyłącznie ułamkiem części ponoszonych kosztów na opiekę nad osobą niepełnosprawną.

Jaki jest poziom zaawansowania prac w ministerstwie w sprawie regulacji kwestii podjęcia zatrudnienia bądź pozostawania w stosunku pracy przez osoby otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne? Na jakich warunkach świadczeniobiorcy będą mogli podjąć zatrudnienie lub działalność gospodarczą? Czy uwzględnia się tu także wymiar pracy, formę pracy i czy zamierza się wprowadzić kryterium dochodowe? Czy uprawomocnionym do podjęcia zatrudnienia świadczeniobiorcom będzie przysługiwać status osoby bezrobotnej i świadczenia z tym związane? Na jaką przyszłość emerytalną mogą liczyć opiekunowie osoby niepełnosprawnej otrzymującej świadczenie pielęgnacyjne?

 

Odpowiedź Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej, Elżbiety Seredyn:

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Pośle! Rzeczywiście, głęboka wiedza, chylę czoła. Świadczenia rodzinne. Ustawa o świadczeniach rodzinnych określa dwa rodzaje świadczeń opiekuńczych przeznaczonych dla zobowiązanego do alimentacji względem osoby niepełnosprawnej opiekuna osoby niepełnosprawnej. Pierwsze świadczenie, o którym pan wspomniał, to jest świadczenie pielęgnacyjne w kwocie już 620 zł i przysługuje ono bez kryterium dochodowego, ale tylko w przypadku gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała w wieku do ukończenia 18. roku życia lub w czasie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do 25. roku życia. Drugie świadczenie to specjalny zasiłek opiekuńczy. Jest to nowa forma wsparcia, w kwocie 520 zł miesięcznie, wprowadzana od 1 stycznia 2013 r. Przysługuje ona osobom, które nie mają prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a przeciętny miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na jedną osobę wynosi 623 zł netto.

Tak jak pan poseł wspomniał, jest to zapewne częściowe zrekompensowanie. Nie można tutaj pokryć wszystkich wydatków rodziny, która funkcjonuje w trudnych warunkach, żyje wspólnie z osobą niepełnosprawną i zobowiązana jest do pełnej opieki nad tą osobą. Cały czas mówimy o świadczeniach, które dotyczą osób, które nie podjęły pracy zawodowej bądź też z niej zrezygnowały na rzecz pełnienia całodobowej opieki nad osobą niepełnosprawną. Natomiast pytania dotyczą tej części sfery zawodowej, tego, czy osoba, która zrezygnowała z pracy, może na ten rynek jednak powrócić, przynajmniej po to, żeby zrekompensować tę drugą rzecz, drugą część niezbędnych wydatków dla rodziny. Chcę powiedzieć, że w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej te uregulowania, szeroko pojęte, ponieważ muszą się one łączyć z reformą orzecznictwa, są przedmiotem spotkań kolegium ministerstwa. Chodzi o wygenerowanie grupy najgłębiej niepełnosprawnych, w tym sensie, że są to osoby, które są niezdolne do całkowicie samodzielnej egzystencji. Być może teraz, w związku z reformą rynku pracy, taka możliwość, czyli powrót do przynajmniej częściowej pracy na rynek zawodowy, się pojawi.

Nie chciałabym tu mówić o terminach, nie chciałabym też przybliżać zagadnień szczegółowych, dlatego że jest to na etapie uzgodnień międzyresortowych i z całą pewnością będziemy o tym publicznie dyskutować. Co jeszcze mogłabym powiedzieć? Jeśli chodzi o składki emerytalne, chcę powiedzieć, że od 1 stycznia 2013 r. jest to już dłuższy okres, czyli 25 lat.