Tomasz Chudy Natalia Robakowska Milosz Zwierzyk

Interpelacja w sprawie warunków i zasad zatrudniania opiekunów medycznych w zakładach opieki zdrowotnej

21 października 2009 r.

Szanowna Pani Minister! Pragniemy złożyć na Pani ręce interpelację poselską w sprawie warunków i zasad zatrudniania opiekunów medycznych w zakładach opieki zdrowotnej.

W związku ze zmniejszającą się liczbą zatrudnionych pielęgniarek i położnych oraz w celu zapewnienia pacjentom świadczeń opiekuńczo-higienicznych z inicjatywy ministra zdrowia w szkołach medycznych rozpoczęto od 2007 r. kształcenie w zawodzie opiekuna medycznego.

Zadaniem opiekuna medycznego jest pomoc osobie chorej i niesamodzielnej w zaspokajaniu podstawowych potrzeb biologicznych, pomoc w utrzymaniu aktywności społecznej oraz pomoc w rozwiązywaniu problemów higieniczno-opiekuńczych pacjenta.

Zawód ten został wpisany do rozporządzenia ministra edukacji narodowej z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. Nr 124, poz. 860). Kształcenie w tym zawodzie odbywa się w dwóch wariantach: dla absolwentów liceów – w trybie stacjonarnym, są to dwa semestry prowadzone w medycznych szkołach policealnych, natomiast kształcenie prowadzone w systemie zaocznym lub wieczorowym w formie czterosemestralnej przeznaczone jest dla osób posiadających wykształcenie podstawowe bądź zasadnicze.

W związku z tym, iż wykwalifikowani opiekunowie medyczni pojawiają się już na rynku pracy, składam do Pani Minister zapytanie: Na jakich zasadach zakłady opieki zdrowotnej mogą zatrudniać te osoby?

Czy są określone wytyczne dotyczące klasyfikacji zawodu opiekuna medycznego?

Odpowiedź Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Zdrowia Marka Habera

W odpowiedzi na interpelację Pana Posła Macieja Orzechowskiego, przekazaną przy piśmie Pana Krzysztofa Putra – Wicemarszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 października br., znak: SPS-023-12311/09, dotyczącą warunków i zasad zatrudniania opiekunów medycznych w zakładach opieki zdrowotnej, uprzejmie dziękuję za okazane zainteresowanie przedmiotową kwestią. Jednocześnie zwracam się z prośbą o przyjęcie poniższych wyjaśnień.

Pragnę podkreślić, iż nowy zawód opiekun medyczny został wprowadzony do Klasyfikacji Zawodów Szkolnictwa Zawodowego (załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego Dz. U. Nr 124, póz. 860, z późn. zm.) w związku ze zwiększającym się zapotrzebowaniem na usługi pielęgnacyjne oraz pogłębiającym się deficytem w zakresie zabezpieczenia świadczeń pielęgnacyjnych nad osobami niesamodzielnymi.

Jednocześnie informuję, iż Minister Zdrowia wystąpił do Ministra Pracy i Polityki Społecznej z prośbą wprowadzenie ww. zawodu do rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 8 grudnia 2004 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy oraz zakresu jej stosowania (Dz. U. Nr 265, póz. 2644, z późn. zm.), pod nazwą: „Opiekun medyczny” do grupy elementarnej 5132 – Pomocniczy personel medyczny. Ponadto zostały podjęte działania mające na celu wpisanie ww. zawodu do rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 29 marca 1999 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w publicznych zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 30, póz. 300, z późn. zm.).

Pomimo, iż ww. rozporządzenie nie zostało jeszcze znowelizowane, pragnę zwrócić uwagę na fakt, że na podstawie art. 18 a ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2007 r. Nr 14, póz. 89, z późn. zm.), kierownik zakładu opieki zdrowotnej ustala regulamin porządkowy. Regulamin ten określa organizację i zadania poszczególnych jednostek organizacyjnych zakładu opieki zdrowotnej, w tym zakres czynności pracowników oraz warunki współdziałania między tymi jednostkami dla zapewnienia sprawności funkcjonowania zakładu opieki zdrowotnej pod względem leczniczym, administracyjnym i gospodarczym.

Mając na uwadze powyższe uprzejmie wyjaśniam, iż jeżeli w regulaminie zakładu opieki zdrowotnej wyszczególnione jest stanowisko opiekuna medycznego, wówczas można na ww. stanowisku zatrudnić osobę, która posiada kwalifikacje i zapewni pełną realizację powierzonych zadań.

Jednocześnie informuję, iż ze względu na specyfikę kształcenia w danym zawodzie, każdy absolwent po ukończeniu szkoły uzyskuje odrębna wiedzę i umiejętności niezbędne do wykonywania danego zawodu. Umiejętności te rozumiane są jako kwalifikacje zawodowe i powinny stanowić odzwierciedlenie w powierzonym zakresie obowiązków.

W związku z powyższym osoba, która ukończyła kształcenie w zawodzie opiekun medyczny, powinna być zatrudniona na stanowisku zgodnym z profilem kształcenia, które umożliwia pełną realizację zadań zawodowych, do których została przygotowana w toku kształcenia.

Jednocześnie informuję, iż w wyniku kształcenia w zawodzie opiekun medyczny, osoba uzyskuje kompetencje do:

– rozpoznawania    i    rozwiązywania    problemów    opiekuńczych    osoby    chorej i niesamodzielnej o różnym stopniu zaawansowania choroby i w różnym wieku;

– pomagania osobie chorej i niesamodzielnej w zaspokajaniu podstawowych potrzeb biologicznych;

– pomagania osobie chorej i niesamodzielnej w podtrzymywaniu aktywności społecznej;

– aktywizowania  osoby  chorej   i  niesamodzielnej   do  zwiększania  samodzielności życiowej;

– zapewniania    osobie    chorej     i    niesamodzielnej     bezpieczeństwa    fizycznego i psychicznego;

– zapewniania osobie chorej i niesamodzielnej higienicznych warunków otoczenia;

– wykonywania zabiegów higienicznych;

– współdziałania z zespołem opiekuńczym i terapeutycznym;

– asystowania pielęgniarce podczas wykonywania zabiegów pielęgniarskich;

– użytkowania   urządzeń,   przyborów   oraz   narzędzi   do   wykonywania   zabiegów higienicznych;

– konserwacji przyborów i narzędzi stosowanych podczas wykonywania zabiegów pielęgniarskich;

– popularyzowania zachowań prozdrowotnych.

W związku z powyższym pragnę podkreślić, iż to kierownik zakładu opieki zdrowotnej podejmuje decyzje związane z kształtowaniem polityki kadrowej w zarządzanej przez siebie jednostce. Jednakże należy zauważyć, iż w trosce o zapewnienie bezpieczeństwa i wysokiej jakości udzielanych świadczeń zdrowotnych, powyższe decyzje powinny być podejmowane z uwzględnieniem kwalifikacji zawodowych poszczególnych osób, w kontekście powierzanych obowiązków zawodowych.

Ponadto informuję, iż zawód opiekun medyczny został uwzględniony w projekcie ustawy o niektórych zawodach medycznych i zasadach uzyskiwania tytułu specjalisty w innych dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia. Pragnę zwrócić uwagę na fakt, iż wejście w życie przedmiotowego aktu prawnego pozwoli na ustawowe uregulowanie ww. zawodu, co w istotny sposób wpłynie na poprawę sytuacji osób wykonujących ten zawód na rynku pracy.